{"id":3202,"date":"2026-03-30T10:17:42","date_gmt":"2026-03-30T10:17:42","guid":{"rendered":"https:\/\/arogyavidya.net\/arogyavidya\/?page_id=3202"},"modified":"2026-03-30T10:18:56","modified_gmt":"2026-03-30T10:18:56","slug":"physical-examination-circulatory","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/arogyavidya.net\/arogyavidya\/physical-examination-circulatory\/","title":{"rendered":"\u0930\u0915\u094d\u0924\u093e\u092d\u093f\u0938\u0930\u0923 \u0938\u0902\u0938\u094d\u0925\u0947\u091a\u0940 \u0936\u093e\u0930\u0940\u0930\u093f\u0915 \u0924\u092a\u093e\u0938\u0923\u0940"},"content":{"rendered":"<h1 class=\"text-center\">\u0939\u0943\u0926\u092f \u0935 \u0930\u0915\u094d\u0924\u093e\u092d\u093f\u0938\u0930\u0923 \u0938\u0902\u0938\u094d\u0925\u093e<\/h1>\r\n<div class=\"row\">\r\n<div class=\"col-lg-4 col-md-4 col-sm-6 diseases-link\">\r\n<ul> \t\r\n\t<li><a href=\"circulatory-institute-diseases\">\u092a\u094d\u0930\u093e\u0938\u094d\u0924\u093e\u0935\u093f\u0915 <\/a><\/li>\r\n\t<li><a href=\"circulatory-institute-diseases\">\u0939\u0943\u0926\u092f \u0935 \u0930\u0915\u094d\u0924\u093e\u092d\u093f\u0938\u0930\u0923 \u0938\u0902\u0938\u094d\u0925\u093e: \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f <\/a><\/li>\r\n\t<li><a href=\"circulatory-institute-diseases#arteriosclerosis\">\u0927\u092e\u0928\u0940 \u0915\u093e\u0920\u093f\u0928\u094d\u092f <\/a><\/li>\r\n\t<li><a href=\"hypertension\">\u0905\u0924\u093f\u0930\u0915\u094d\u0924\u0926\u093e\u092c <\/a><\/li>\r\n\t<li><a href=\"cardiac-weakness\">\u0939\u0943\u0926\u092f-\u0926\u0941\u0930\u094d\u092c\u0932\u0924\u093e, \u0939\u0943\u0926\u092f\u0935\u093f\u0915\u093e\u0930 <\/a><\/li>\t\r\n<\/ul>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"col-lg-4 col-md-4 col-sm-6 diseases-link\">\r\n<ul>\r\n\t<li><a href=\"cardiac-weakness#acute-coronary-syndrome\">\u0915\u094d\u0930\u0949\u0928\u093f\u0915 \u0915\u094b\u0930\u094b\u0928\u0930\u0940 \u0938\u093f\u0902\u0921\u094d\u0930\u094b\u092e \u0935 \u0905\u200d\u0945\u0915\u094d\u092f\u0941\u091f \u0915\u094b\u0930\u094b\u0928\u0930\u0940 \u0938\u093f\u0902\u0921\u094d\u0930\u094b\u092e \u092f\u093e\u0902\u0924\u0940\u0932 \u092b\u0930\u0915 <\/a><\/li>\r\n\t<li><a href=\"cardiac-weakness#heart-pain\">\u0939\u0943\u0926\u092f \u0935\u0947\u0926\u0928\u093e (\u0905\u0902\u091c\u093e\u092f\u0928\u093e): \u0926\u094b\u0928 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 <\/a><\/li>\t\r\n\t<li><a href=\"heart-attack\">\u0939\u0943\u0926\u092f\u0935\u093f\u0915\u093e\u0930 \u091d\u091f\u0915\u093e (\u0939\u093e\u0930\u094d\u091f \u0905\u091f\u0945\u0915) <\/a><\/li>\r\n\t<li><a href=\"diseases-heart-valves\">\u0939\u0943\u0926\u092f\u093e\u091a\u094d\u092f\u093e \u091d\u0921\u092a\u093e\u0902\u091a\u0947 \u0906\u091c\u093e\u0930 \u0935 \u092a\u0921\u0926\u094d\u092f\u093e\u0924\u0940\u0932 \u091b\u093f\u0926\u094d\u0930 <\/a><\/li>\t\r\n<\/ul>\r\n<\/div>\r\n\r\n<div class=\"col-lg-4 col-md-4 col-sm-6 diseases-link\">\r\n<ul>\t\r\n\t<li><a href=\"diseases-heart-valves#varicose-veins\">\u0928\u0940\u0932\u093e\u0935\u0943\u0927\u094d\u0926\u0940 <\/a><\/li>\r\n\t<li><a href=\"heart-diseases-microorganisms\">\u0939\u0943\u0926\u092f\u093e\u0932\u093e \u0938\u0942\u0915\u094d\u0937\u094d\u092e \u091c\u0902\u0924\u0941\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0939\u094b\u0923\u093e\u0930\u0947 \u0906\u091c\u093e\u0930 <\/a><\/li>\r\n\t<li><a href=\"physical-examination-circulatory\">\u0930\u0915\u094d\u0924\u093e\u092d\u093f\u0938\u0930\u0923 \u0938\u0902\u0938\u094d\u0925\u0947\u091a\u0940 \u0936\u093e\u0930\u0940\u0930\u093f\u0915 \u0924\u092a\u093e\u0938\u0923\u0940 <\/a><\/li>\r\n\t<li><a href=\"specialized-tests-heart-diseases\">\u0939\u0943\u0926\u092f-\u0906\u091c\u093e\u0930\u093e\u0902\u0938\u093e\u0920\u0940 \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937 \u0924\u092a\u093e\u0938\u0923\u094d\u092f\u093e<\/a><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u0930\u0915\u094d\u0924\u093e\u092d\u093f\u0938\u0930\u0923 \u0938\u0902\u0938\u094d\u0925\u0947\u091a\u0940 \u0936\u093e\u0930\u0940\u0930\u093f\u0915 \u0924\u092a\u093e\u0938\u0923\u0940<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0930\u0915\u094d\u0924\u093e\u092d\u093f\u0938\u0930\u0923 \u0938\u0902\u0938\u094d\u0925\u093e \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f\u0924\u0903 (\u0905) \u0939\u0943\u0926\u092f \u0935 (\u092c)\u0930\u0915\u094d\u0924\u0935\u093e\u0939\u093f\u0928\u094d\u092f\u093e\u0902\u091a\u0947 \u091c\u093e\u0933\u0947 \u0905\u0936\u0940 \u0935\u093f\u092d\u093e\u0917\u0924\u093e \u092f\u0947\u0908\u0932. \u0939\u0943\u0926\u092f\u093e\u091a\u0947 \u0906\u091c\u093e\u0930 \u0935 \u0930\u0915\u094d\u0924\u0935\u093e\u0939\u093f\u0928\u094d\u092f\u093e\u0902\u091a\u0947 \u0906\u091c\u093e\u0930 \u0925\u094b\u0921\u0947 \u0935\u0947\u0917\u0935\u0947\u0917\u0933\u0947 \u0905\u0938\u0924\u093e\u0924. \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930 \u090f\u0915\u093e\u0924 \u0926\u094b\u0937 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u091d\u093e\u0932\u093e \u0924\u0930 \u092c\u0939\u0941\u0927\u093e \u0926\u0941\u0938-\u092f\u093e\u0935\u0930 \u0925\u094b\u0921\u093e\u092b\u093e\u0930 \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e \u0939\u094b\u0924\u094b\u091a. \u0930\u0915\u094d\u0924\u093e\u092d\u093f\u0938\u0930\u0923 \u0938\u0902\u0938\u094d\u0925\u0947\u091a\u0940 \u0924\u092a\u093e\u0938\u0923\u0940 \u092a\u0941\u0922\u0940\u0932\u092a\u094d\u0930\u092e\u093e\u0923\u0947 \u0915\u0930\u0924\u093e\u0924.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0939\u0943\u0926\u092f\u093e\u091a\u0940 \u0915\u094d\u0932\u093f\u0928\u093f\u0915\u0932 \u0924\u092a\u093e\u0938\u0923\u0940 (Clinical Examination of Heart) \u0939\u0940 \u0939\u0943\u0926\u092f\u0935\u093f\u0915\u093e\u0930\u093e\u091a\u0947 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0925\u092e\u093f\u0915 \u0928\u093f\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0923\u094d\u092f\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940 \u0905\u0924\u094d\u092f\u0902\u0924 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935\u093e\u091a\u0940 \u0906\u0939\u0947. \u0939\u0940 \u0924\u092a\u093e\u0938\u0923\u0940 \u0921\u0949\u0915\u094d\u091f\u0930 \u0930\u0941\u0917\u094d\u0923\u093e\u091a\u093e \u0907\u0924\u093f\u0939\u093e\u0938 (history) \u0918\u0947\u090a\u0928 \u0906\u0923\u093f \u0936\u093e\u0930\u0940\u0930\u093f\u0915 \u092a\u0930\u0940\u0915\u094d\u0937\u0923 \u0915\u0930\u0942\u0928 \u0915\u0930\u0924\u093e\u0924.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0938\u0941\u0930\u0941\u0935\u093e\u0924\u0940\u0932\u093e \u0930\u0941\u0917\u094d\u0923\u093e\u091a\u094d\u092f\u093e \u0924\u0915\u094d\u0930\u093e\u0930\u0940 \u091c\u0938\u0947 \u091b\u093e\u0924\u0940\u0924 \u0926\u0941\u0916\u0923\u0947, \u0936\u094d\u0935\u093e\u0938 \u0932\u093e\u0917\u0923\u0947, \u0927\u0921\u0927\u0921, \u0938\u0942\u091c (edema) \u092f\u093e\u0902\u091a\u0940 \u092e\u093e\u0939\u093f\u0924\u0940 \u0918\u0947\u0924\u0932\u0940 \u091c\u093e\u0924\u0947. \u0924\u094d\u092f\u093e\u0928\u0902\u0924\u0930 \u091c\u0940\u0935\u0928\u0938\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935\u0947 (vital signs) \u091c\u0938\u0947 \u0928\u093e\u0921\u0940 (pulse), \u0930\u0915\u094d\u0924\u0926\u093e\u092c (blood pressure), \u0936\u094d\u0935\u0938\u0928\u0926\u0930 \u0924\u092a\u093e\u0938\u0932\u0947 \u091c\u093e\u0924\u093e\u0924.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0939\u0943\u0926\u092f\u093e\u091a\u0940 \u0924\u092a\u093e\u0938\u0923\u0940 \u091a\u093e\u0930 \u091f\u092a\u094d\u092a\u094d\u092f\u093e\u0902\u0924 \u0915\u0947\u0932\u0940 \u091c\u093e\u0924\u0947: \u091b\u093e\u0924\u0940\u091a\u0947 \u0928\u093f\u0930\u0940\u0915\u094d\u0937\u0923 (inspection), \u0939\u093e\u0924\u093e\u0928\u0947 \u0938\u094d\u092a\u0930\u094d\u0936 \u0915\u0930\u0942\u0928 (palpation), \u091b\u093e\u0924\u0940\u0935\u0930 \u092c\u094b\u091f\u093e\u0928\u0947 \u0939\u0932\u0915\u0947 \u0920\u094b\u0915\u093e \u092e\u093e\u0930\u0942\u0928 (percussion) \u0906\u0935\u093e\u091c \u0910\u0915\u0923\u0947, &nbsp;\u0906\u0923\u093f \u0906\u0935\u093e\u091c \u0928\u093e\u0932\u093f\u0915\u0947\u0928\u0947 \u0936\u094d\u0930\u0935\u0923 (auscultation). \u0928\u093f\u0930\u0940\u0915\u094d\u0937\u0923\u093e\u0924 \u091b\u093e\u0924\u0940\u091a\u0940 \u0939\u093e\u0932\u091a\u093e\u0932 \u0935 \u0938\u0942\u091c \u092a\u093e\u0939\u093f\u0932\u0940 \u091c\u093e\u0924\u0947. palpation \u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 apex beat \u0935 thrills \u0924\u092a\u093e\u0938\u0932\u0947 \u091c\u093e\u0924\u093e\u0924. percussion \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u0947 \u0939\u0943\u0926\u092f\u093e\u091a\u093e \u0906\u0915\u093e\u0930 \u0905\u0902\u0926\u093e\u091c\u0947 \u0938\u092e\u091c\u0924\u094b. \u0938\u094d\u091f\u0947\u0925\u094b\u0938\u094d\u0915\u094b\u092a\u0928\u0947 \u0939\u0943\u0926\u092f\u093e\u091a\u0947 \u091d\u0921\u092a\u093e\u0902\u091a\u0947 \u0906\u0935\u093e\u091c (S1, S2) \u0906\u0923\u093f \u0925\u0930\u0925\u0930 murmur \u0910\u0915\u0932\u0947 \u091c\u093e\u0924\u093e\u0924.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u092f\u093e\u0936\u093f\u0935\u093e\u092f jugular venous pressure (JVP), peripheral pulses \u0906\u0923\u093f \u092a\u093e\u092f\u093e\u0924\u0940\u0932 \u0938\u0942\u091c \u0924\u092a\u093e\u0938\u0932\u0940 \u091c\u093e\u0924\u0947, \u091c\u094d\u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0939\u0943\u0926\u092f \u0905\u092a\u092f\u0936\u093e\u091a\u0940 \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923\u0947 \u0913\u0933\u0916\u0924\u093e \u092f\u0947\u0924\u093e\u0924.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0939\u0940 \u0915\u094d\u0932\u093f\u0928\u093f\u0915\u0932 \u0924\u092a\u093e\u0938\u0923\u0940 \u0938\u094b\u092a\u0940, \u0938\u094d\u0935\u0938\u094d\u0924 \u0906\u0923\u093f \u092e\u0939\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935\u093e\u091a\u0940 \u0905\u0938\u0942\u0928 ECG, \u0907\u0915\u094b\u0915\u093e\u0930\u094d\u0921\u093f\u0913\u0917\u094d\u0930\u093e\u092b\u0940 \u092f\u093e\u0902\u0938\u093e\u0930\u0916\u094d\u092f\u093e \u0924\u092a\u093e\u0938\u0923\u094d\u092f\u093e\u0902\u0928\u093e \u0926\u093f\u0936\u093e \u0926\u0947\u0923\u093e\u0930\u0940 \u0905\u0938\u0924\u0947.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">\u0928\u093e\u0921\u0940<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0928\u093e\u0921\u0940\u091a\u093e \u0935\u0947\u0917 (\u0938\u093e\u0927\u093e\u0930\u0923 70 \u0915\u092e\u0940 \u0905\u0927\u093f\u0915 10), \u0930\u0915\u094d\u0924\u0926\u093e\u092c (\u0938\u093e\u0927\u093e\u0930\u0923 120-70 \u0915\u092e\u0940 \u0905\u0927\u093f\u0915 20). \u0928\u093e\u0921\u0940\u0935\u0930 \u092c\u094b\u091f \u0920\u0947\u0935\u0942\u0928 \u0926\u093e\u092c\u0942\u0928 \u0930\u0915\u094d\u0924\u0935\u093e\u0939\u093f\u0928\u0940 \u0915\u0921\u0915 \u091d\u093e\u0932\u0940 \u0906\u0939\u0947 \u0915\u093e \u0939\u0947\u0939\u0940 \u092a\u093e\u0939\u0924\u093e \u092f\u0947\u0924\u0947. \u0935\u092f\u093e\u092a\u094d\u0930\u092e\u093e\u0923\u0947 \u0930\u0915\u094d\u0924\u0935\u093e\u0939\u093f\u0928\u094d\u092f\u093e \u0915\u0921\u0915 \u0939\u094b\u0924 \u091c\u093e\u0924\u093e\u0924. \u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0930\u0915\u094d\u0924\u0926\u093e\u092c\u0939\u0940 \u0935\u093e\u0922\u0924 \u091c\u093e\u0924\u094b. \u0928\u093e\u0921\u0940 \u091c\u0930 \u0924\u0930\u0942\u0923 \u0935\u092f\u093e\u0924 \u0915\u0921\u0915 \u0935\u093e\u091f\u0924 \u0905\u0938\u0947\u0932 \u0924\u0930 \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930 \u0930\u0915\u094d\u0924\u0926\u093e\u092c\u093e\u091a\u093e \u0906\u091c\u093e\u0930 \u0938\u0902\u092d\u0935\u0924\u094b.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0916\u0942\u092a \u091c\u0941\u0932\u093e\u092c \u0915\u093f\u0902\u0935\u093e \u0930\u0915\u094d\u0924\u0938\u094d\u0930\u093e\u0935 \u091d\u093e\u0932\u094d\u092f\u093e\u0938 \u0936\u0930\u0940\u0930\u093e\u0924\u0940\u0932 \u092a\u093e\u0923\u094d\u092f\u093e\u091a\u093e \u0938\u093e\u0920\u093e \u0915\u093f\u0902\u0935\u093e \u0930\u0915\u094d\u0924\u093e\u091a\u0947 \u092e\u093e\u092a \u0915\u092e\u0940 \u0939\u094b\u0924\u0947. \u0928\u093e\u0921\u0940 100 \u092a\u0947\u0915\u094d\u0937\u093e\u0939\u0940 \u091c\u093e\u0938\u094d\u0924 \u0935\u0947\u0917\u093e\u0928\u0947 \u091a\u093e\u0932\u0924\u0947. \u092f\u093e\u0924 \u0930\u0915\u094d\u0924\u0926\u093e\u092c \u0915\u092e\u0940 \u0939\u094b\u0924\u094b. \u0939\u0940 \u0905\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u091c\u093e\u0938\u094d\u0924\u091a \u0917\u0902\u092d\u0940\u0930 \u0905\u0938\u0947\u0932 \u0924\u0930 \u0928\u093e\u0921\u0940 \u092e\u094b\u091c\u0924\u093e \u092f\u0947\u0924 \u0928\u093e\u0939\u0940. \u0906\u0927\u0941\u0928\u093f\u0915 \u0935\u0948\u0926\u094d\u092f\u0915\u0936\u093e\u0938\u094d\u0924\u094d\u0930\u093e\u0924 \u092f\u093e \u0905\u0935\u0938\u094d\u0925\u0947\u0938 \u2018\u0936\u0949\u0915\u2019 \u0905\u0938\u0947 \u092e\u094d\u0939\u0923\u0924\u093e\u0924. \u092a\u0923 \u092e\u0930\u093e\u0920\u0940\u0924 \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930 \u092f\u093e\u0932\u093e \u0906\u092a\u0923 \u2018\u0918\u093e\u0924\u2019 \u0905\u0938\u0947 \u092e\u094d\u0939\u0923\u0942 \u092f\u093e. \u0939\u0943\u0926\u092f\u0935\u093f\u0915\u093e\u0930\u093e\u091a\u093e \u091d\u091f\u0915\u093e \u0906\u0932\u093e \u0905\u0938\u0947\u0932 \u0924\u0930 \u0928\u093e\u0921\u0940 \u0935\u0947\u0917\u093e\u0928\u0947 \u0915\u093f\u0902\u0935\u093e \u0905\u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924 \u091a\u093e\u0932\u0924\u0947.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">\u0936\u0930\u0940\u0930\u093e\u0935\u0930\u0940\u0932 \u0928\u0940\u0932\u093e<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0906\u092a\u0932\u094d\u092f\u093e \u0905\u0902\u0917\u093e\u0935\u0930 \u0930\u0915\u094d\u0924\u0935\u093e\u0939\u0915 \u2018\u0936\u093f\u0930\u093e\u2019 (\u0928\u0940\u0932\u093e) \u0926\u093f\u0938\u0924\u093e\u0924 \u0924\u094d\u092f\u093e \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f\u0924\u0903 \u092a\u093e\u090a\u0932 \u0935 \u0939\u093e\u0924\u093e\u0935\u0930. \u0915\u0943\u0936 \u091a\u0930\u092c\u0940\u0930\u0939\u093f\u0924 \u0936\u0930\u0940\u0930 \u0905\u0938\u0947\u0932 \u0924\u0930 \u092f\u093e \u0936\u093f\u0930\u093e \u091c\u093e\u0938\u094d\u0924 \u0926\u093f\u0938\u0924\u093e\u0924. \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e\u093e\u0928\u0947 \u0905\u0902\u0917 \u092a\u093f\u0933\u0926\u093e\u0930 \u091d\u093e\u0932\u0947 \u0905\u0938\u0932\u094d\u092f\u093e\u0938 \u0926\u0947\u0916\u0940\u0932 \u0905\u0936\u093e \u0936\u093f\u0930\u093e \u0926\u093f\u0938\u0924\u093e\u0924.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u092e\u093e\u0924\u094d\u0930 \u0915\u093e\u0939\u0940 \u0935\u0947\u0933\u093e \u0939\u0940 \u0915\u093e\u0930\u0923\u0947 \u0928\u0938\u0942\u0928 \u0926\u0947\u0916\u0940\u0932 \u0928\u0940\u0932\u093e \u092b\u0941\u0917\u0932\u0947\u0932\u094d\u092f\u093e \u0935 \u092e\u094b\u0920\u092f\u093e \u0926\u093f\u0938\u0924\u093e\u0924. \u092a\u094b\u091f, \u091b\u093e\u0924\u0940, \u092e\u093e\u0902\u0921\u092f\u093e, \u0926\u0902\u0921 \u092f\u093e \u0928\u0947\u0939\u092e\u0940 \u0936\u093f\u0930\u093e \u0928 \u0926\u093f\u0938\u0923\u093e-\u092f\u093e \u092d\u093e\u0917\u093e\u0935\u0930\u0939\u0940 \u0936\u093f\u0930\u093e \u0926\u093f\u0938\u0942 \u0932\u093e\u0917\u0932\u094d\u092f\u093e \u0924\u0930 \u0906\u091c\u093e\u0930 \u0938\u0902\u092d\u0935\u0924\u094b. \u092e\u094d\u0939\u0923\u091c\u0947 \u092f\u093e \u0928\u0940\u0932\u093e\u0902\u092e\u0927\u0932\u093e \u0930\u0915\u094d\u0924\u092a\u094d\u0930\u0935\u093e\u0939 \u0924\u0941\u0902\u092c\u0942\u0928 \u0930\u093e\u0939\u093f\u0932\u093e \u0906\u0939\u0947 \u0905\u0938\u093e \u0928\u093f\u0937\u094d\u0915\u0930\u094d\u0937 \u0915\u093e\u0922\u0924\u093e \u092f\u0947\u0908\u0932. \u091c\u094d\u092f\u093e \u0928\u0940\u0932\u093e\u0902\u0928\u093e \u0905\u0921\u0925\u0933\u093e \u092f\u0947\u0908\u0932 \u0924\u094d\u092f\u093e \u092b\u0941\u0917\u0924\u0940\u0932. \u0905\u0936\u093e \u0928\u093f\u0933\u0938\u0930 \u092b\u0941\u0917\u0932\u0947\u0932\u094d\u092f\u093e \u0928\u0940\u0932\u093e\u0902\u0935\u0930\u0942\u0928 \u0906\u0924\u0940\u0932 \u092a\u094d\u0930\u0935\u093e\u0939\u093e\u0924 \u0915\u094b\u0920\u0947\u0924\u0930\u0940 \u0905\u0921\u0925\u0933\u093e \u0905\u0938\u0942 \u0936\u0915\u0924\u094b. \u0915\u093f\u0902\u0935\u093e \u092f\u093e\u0935\u0930\u0942\u0928 \u0939\u0943\u0926\u092f \u0930\u0915\u094d\u0924 \u0935\u0930 \u0928\u0940\u091f \u0916\u0947\u091a\u0924 \u0928\u093e\u0939\u0940 \u0939\u0947 \u0905\u0928\u0941\u092e\u093e\u0928 \u0915\u093e\u0922\u0924\u093e \u092f\u0947\u0924\u0947. \u0939\u093e \u0905\u0921\u0925\u0933\u093e \u0932\u0935\u0915\u0930 \u0926\u0942\u0930 \u091d\u093e\u0932\u093e \u0928\u093e\u0939\u0940 \u0924\u0930 \u0924\u094d\u092f\u093e \u0924\u094d\u092f\u093e \u092d\u093e\u0917\u093e\u0902\u0924 \u092a\u093e\u0923\u0940 \u091c\u092e\u0942\u0928 \u0938\u0942\u091c \u092f\u0947\u0924\u0947. \u0909\u0926\u093e. \u092a\u093e\u092f\u093e\u0924\u0940\u0932 \u0928\u0940\u0932\u093e \u0924\u0941\u0902\u092c\u0932\u0940 \u0905\u0938\u0932\u094d\u092f\u093e\u0938 \u0924\u094d\u092f\u093e \u092a\u093e\u092f\u093e\u0932\u093e \u0938\u0942\u091c \u092f\u0947\u0924\u0947.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">\u0930\u0915\u094d\u0924\u0926\u093e\u092c<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u0930\u0915\u094d\u0924\u0926\u093e\u092c \u092e\u094d\u0939\u0923\u091c\u0947 \u0939\u0943\u0926\u092f\u093e\u091a\u094d\u092f\u093e \u0920\u094b\u0915\u094d\u092f\u093e\u0902\u0926\u0930\u092e\u094d\u092f\u093e\u0928 \u0927\u092e\u0928\u094d\u092f\u093e\u0902\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u0905\u0938\u0932\u0947\u0932\u093e \u0926\u093e\u092c. \u092a\u094d\u0930\u094c\u0922 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u0940\u0924 \u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u0930\u0915\u094d\u0924\u0926\u093e\u092c \u0938\u093e\u0927\u093e\u0930\u0923\u0924\u0903 120\/80 \u092e\u093f\u092e\u0940 Hg \u092e\u093e\u0928\u0932\u093e \u091c\u093e\u0924\u094b. \u092f\u093e\u0924 120 \u0939\u093e \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u094b\u0932\u093f\u0915 \u0926\u093e\u092c (\u0939\u0943\u0926\u092f \u0906\u0915\u0941\u0902\u091a\u0928\u093e\u091a\u094d\u092f\u093e \u0935\u0947\u0933\u0940) \u0906\u0923\u093f 80 \u0939\u093e \u0921\u093e\u092f\u0938\u094d\u091f\u094b\u0932\u093f\u0915 \u0926\u093e\u092c (\u0939\u0943\u0926\u092f \u0936\u093f\u0925\u093f\u0932\u0924\u0947\u091a\u094d\u092f\u093e \u0935\u0947\u0933\u0940) \u0905\u0938\u0924\u094b. 90\/60 \u0924\u0947 120\/80 \u092f\u093e \u0926\u0930\u092e\u094d\u092f\u093e\u0928\u091a\u093e \u0926\u093e\u092c \u0906\u0930\u094b\u0917\u094d\u092f\u0926\u093e\u092f\u0940 \u0938\u092e\u091c\u0932\u093e \u091c\u093e\u0924\u094b. \u092f\u094b\u0917\u094d\u092f \u0906\u0939\u093e\u0930, \u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e, \u0915\u092e\u0940 \u092e\u0940\u0920 \u0938\u0947\u0935\u0928, \u0924\u0923\u093e\u0935 \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u0923 \u0906\u0923\u093f \u092a\u0941\u0930\u0947\u0936\u0940 \u091d\u094b\u092a \u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0930\u0915\u094d\u0924\u0926\u093e\u092c \u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u0930\u093e\u0916\u0924\u093e \u092f\u0947\u0924\u094b. \u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924 \u0924\u092a\u093e\u0938\u0923\u0940 \u0915\u0930\u0923\u0947\u0939\u0940 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 \u0906\u0939\u0947.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0930\u0915\u094d\u0924\u093e\u092d\u093f\u0938\u0930\u0923 \u0938\u0902\u0938\u094d\u0925\u0947\u091a\u0940 \u0936\u093e\u0930\u0940\u0930\u093f\u0915 \u0924\u092a\u093e\u0938\u0923\u0940 \u0930\u0915\u094d\u0924\u093e\u092d\u093f\u0938\u0930\u0923 \u0938\u0902\u0938\u094d\u0925\u093e \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f\u0924\u0903 (\u0905) \u0939\u0943\u0926\u092f \u0935 (\u092c)\u0930\u0915\u094d\u0924\u0935\u093e\u0939\u093f\u0928\u094d\u092f\u093e\u0902\u091a\u0947 \u091c\u093e\u0933\u0947 \u0905\u0936\u0940 \u0935\u093f\u092d\u093e\u0917\u0924\u093e \u092f\u0947\u0908\u0932. \u0939\u0943\u0926\u092f\u093e\u091a\u0947 \u0906\u091c\u093e\u0930 \u0935 \u0930\u0915\u094d\u0924\u0935\u093e\u0939\u093f\u0928\u094d\u092f\u093e\u0902\u091a\u0947 \u0906\u091c\u093e\u0930 \u0925\u094b\u0921\u0947 \u0935\u0947\u0917\u0935\u0947\u0917\u0933\u0947 \u0905\u0938\u0924\u093e\u0924. \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930 \u090f\u0915\u093e\u0924 \u0926\u094b\u0937 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u091d\u093e\u0932\u093e \u0924\u0930 \u092c\u0939\u0941\u0927\u093e \u0926\u0941\u0938-\u092f\u093e\u0935\u0930 \u0925\u094b\u0921\u093e\u092b\u093e\u0930 \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e \u0939\u094b\u0924\u094b\u091a. \u0930\u0915\u094d\u0924\u093e\u092d\u093f\u0938\u0930\u0923 \u0938\u0902\u0938\u094d\u0925\u0947\u091a\u0940 \u0924\u092a\u093e\u0938\u0923\u0940 \u092a\u0941\u0922\u0940\u0932\u092a\u094d\u0930\u092e\u093e\u0923\u0947 \u0915\u0930\u0924\u093e\u0924. \u0939\u0943\u0926\u092f\u093e\u091a\u0940 \u0915\u094d\u0932\u093f\u0928\u093f\u0915\u0932 \u0924\u092a\u093e\u0938\u0923\u0940 (Clinical Examination of Heart) \u0939\u0940 \u0939\u0943\u0926\u092f\u0935\u093f\u0915\u093e\u0930\u093e\u091a\u0947 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0925\u092e\u093f\u0915 \u0928\u093f\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0923\u094d\u092f\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940 \u0905\u0924\u094d\u092f\u0902\u0924 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935\u093e\u091a\u0940 \u0906\u0939\u0947. \u0939\u0940 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-3202","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arogyavidya.net\/arogyavidya\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3202","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/arogyavidya.net\/arogyavidya\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/arogyavidya.net\/arogyavidya\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arogyavidya.net\/arogyavidya\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arogyavidya.net\/arogyavidya\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3202"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arogyavidya.net\/arogyavidya\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3202\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3205,"href":"https:\/\/arogyavidya.net\/arogyavidya\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3202\/revisions\/3205"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arogyavidya.net\/arogyavidya\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3202"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}